ΤΗΝ ΕΚΑΝΕΣ ΤΗΝ ΠΑΤΑΤΑ ΣΟΥ...

O ρόλος της CIA στην ανατροπή του Αλιέντε. Tου Κάρλος Μπάσο

 

Bομβαρδισμός του προεδρικού μεγάρου «λα μονέδα» στο Σαντιάγο της Χιλής

Η τεσσαρακοστή επέτειος του χιλιανού στρατιωτικού πραξικοπήματος πλησιάζει, αλλά η 11η Σεπτεμβρίου 1973 εξακολουθεί να παραμένει ζωντανή στη μνήμη πολλών Χιλιανών. Κι όμως, παρά τη μεγάλη τους ιστορική σημασία, τα γεγονότα που συνδέονται με την ανατροπή του σοσιαλιστή προέδρου Σαλβαδόρ Αλιέντε (Salvador Allende) και την εγκαθίδρυση της δικτατορίας του στρατηγού Αουγκούστο Πινοσέτ (Augusto Pinochet), εξακολουθούν να μην έχουν πλήρως εξιχνιασθεί ως σήμερα. Τα διαθέσιμα τεκμήρια δεν αποδεικνύουν την άμεση ανάμειξη των Ηνωμένων Πολιτειών στο πραξικόπημα, αν και είναι φανερό πως η αμερικανική κυβέρνηση απεχθανόταν τον Αλιέντε, υπέθαλψε τη δημιουργία κλίματος πολιτικής και κοινωνικής αστάθειας και ενθάρρυνε τις κινήσεις των αντιπολιτευόμενων πολιτικών κομμάτων. Πρόσφατα ο Κάρλος Μπάσο (Carlos Basso, CB) επιχείρησε να αποσαφηνίσει πλήρως και εις βάθος το ρόλο της CIA στη Χιλή και τους λόγους που αναμείχθηκε στην εσωτερική πολιτική της ζωή, σε ένα βιβλίο υπό τον τίτλο «La CIA en Chile» («η CIA στη Χιλή»). Της Χάνα Στόουν (Hannah Stone, HS)

«Όσον αφορά ειδικά την εκλογική ανάπτυξη της αριστεράς, στις εκθέσεις της η ίδια η CIA εκτιμούσε πως οφείλεται στους μικρούς μισθούς, στον πληθωρισμό και στην πολύ κακής ποιότητας ιθύνουσα πολιτική τάξη της χώρας, πράγματα που εν πολλοίς ισχύουν ως σήμερα»

HS: Γιατί αποφασίσατε να γράψετε το βιβλίο «η CIA στη Χιλή»;

CB: Ασχολούμαι με τα αποχαρακτηρισμένα αμερικανικά έγγραφα από το 1999. Μάλιστα το 2002 εξέδωσα ένα βιβλίο (βασισμένο σε αποχαρακτηρισμένα έγγραφα) για έναν Αμερικάνο αγνοούμενο στη Χιλή, κάτι που συνέβη κοντά στο μέρος όπου κατοικώ, στην πόλη Κονσεπσιόν.

Στη συνέχεια δούλεψα επί μακρόν για διάφορα άρθρα, βασιζόμενος πάντοτε σε αυτά τα έγγραφα. Το 2011, σε συνεργασία με έναν Αργεντινό συνάδελφο εκδώσαμε το βιβλίο «Αμερικανοί ναζί», επίσης βασισμένο στα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα.

HS: Γιατί θεωρούσε η CIA τον Αλιέντε απειλή για τις Ηνωμένες Πολιτείες;

CB: Πιστεύω πως υπήρχαν τουλάχιστο δύο λόγοι. Υπήρχε κατ' αρχήν ο οικονομικός παράγοντας. Οι ΗΠΑ είχαν επενδύσεις, που εξακολουθούν να υφίστανται ως σήμερα, αλλά δεν θεωρούνται πια τόσο σημαντικές, αφού έκτοτε η οικονομία μας έχει αυξηθεί κατά πολύ. Τη δεκαετία του 1960, οι ΗΠΑ είχαν επενδύσει στη Χιλή 800 δις δολάρια, που τότε ήταν πολλά λεφτά.

Αυτές οι επενδύσεις αφορούσαν κυρίως τρεις επιχειρήσεις: την «ανακόντα», την «Κένεκοτ» και φυσικά την «διεθνή τηλεφωνική και τηλεγραφική εταιρεία», τη διαβόητη ΙΤΤ. Το 1970 διευθυντής της ITT ήταν ο Τζον Μακ Κόουν (John McCone) που ως το 1965 ήταν διευθυντής τηςCIA.

Οπότε η οικονομία έπαιξε ρόλο: όπως όλες οι υπηρεσίες πληροφοριών, όλων των χωρών, η CIA έχει καθήκον να υπερασπίζεται τα συμφέροντα των αμερικανικών επιχειρήσεων. Είναι κάτι λογικό.

Ο δεύτερος, και πιθανότατα πολύ σημαντικότερος λόγος, ήταν η ιδεοληπτική πολιτική οπτική των Ηνωμένων Πολιτειών, στο πλαίσιο της ιδεολογικής τους σύγκρουσης με τη Σοβιετική Ένωση. Σε πολλές αναφορές της CIA από τη δεκαετία του 1960 κιόλας, γίνονται εκτενείς αναφορές στην εκλογική άνοδο της αριστεράς στη Χιλή, πράγμα που οδήγησε τη CIA να παρατηρεί εκ του σύνεγγυς τα τεκταινόμενα στη Χιλή. Ανακάλυψα ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον ντοκουμέντο της CIA, του 1967: μια εξαιρετική ανάλυση του σταθμάρχη της στο Καράκας της Βενεζουέλα για την εξέλιξη των λατινοαμερικανικών ένοπλων αριστερών ομάδων μετά τη δολοφονία του Τσε Γκεβάρα (Che Guevara) στη Βολιβία. Το πολιτικό του συμπέρασμά του είναι πως κάθε προσπάθεια της αριστεράς για κατάληψη της εξουσίας δια της βίας ήταν καταδικασμένη. Που σημαίνει πως για τους κομμουνιστές και τους μαρξιστές ο μόνος δρόμος για την κατάληψη της εξουσίας ήταν ο εκλογικός -ό,τι ακριβώς συνέβαινε στη Χιλή. Από αυτή την άποψη οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν προφανώς βρεθεί σε πολύ δυσάρεστη θέση, ιδίως επί προεδρίας Ρίτσαρντ Νίξον (Richard Nixon), που μισούσε τον μαρξισμό.

HS: Ανησυχούσε η CIA πως η μαρξιστική πορεία του λαού της Χιλής θα εξελισσόταν σε ανοικτή αντιμπεριαλιστική του σύγκρουση με τις ΗΠΑ;

CB: Αυτό που τους ανησυχούσε δεν ήταν τόσο ο αντιμπεριαλισμός, όσο αυτή καθ' αυτή η μαρξιστική διακυβέρνηση της Χιλής. Η CIA διέθετε μια μονάδα, το «γραφείο εθνικής εκτιμήσεων» (Ο/ΝΕ) που εκπονούσε ειδικές μελέτες, τις «εκτιμήσεις εθνικών πληροφοριών» (NIE). Πρόκειται για απολύτως επιστημονικές εκθέσεις, που τις εκπονούσαν πολιτικοί επιστήμονες, οικονομολόγοι, κοινωνιολόγοι κ.λπ. Στα αρχεία της Ο/ΝΕ βρήκα ένδεκα εκθέσεις για τη Χιλή τις δεκαετίες του 1960 και του 1970.
Μιλάμε για πολύ καλογραμμένες εκθέσεις με πλούσια τεκμηρίωση. Όλες ανέλυαν
ειδικότερα τα ζητήματα που κυρίως απασχολούσαν τη CIA. Όσον αφορά ειδικά την εκλογική ανάπτυξη της αριστεράς, η ίδια η CIAεκτιμούσε πως οφείλεται στους μικρούς μισθούς, στον πληθωρισμό και στην πολύ κακής ποιότητας ιθύνουσα πολιτική τάξη της χώρας, πράγματα που εν πολλοίς ισχύουν ως σήμερα.

«Όταν το 1970 η CIA δεν μπόρεσε να εξουδετερώσει τον Αλιέντε, ακολούθησαν εκκαθαρίσεις. Ένα από τα θύματά τους ήταν ο ίδιος ο Χέκσερ, σταθμάρχης της υπηρεσίας στη Χιλή, με προϋπηρεσία στη Γουατεμάλα και το Λάος, που απολύθηκε -εντελώς παράλογα- ως "σοσιαλιστής"!»

HS: Ποιες στρατηγικές επιλογές θεωρούσε πως διέθετε η CIA προκειμένου να αντιμετωπίσει την εκλογική άνοδο της αριστεράς;

CB: Πριν σας μιλήσω για αυτό, θέλω να μείνω σε κάτι άλλο, που το θεωρώ πολύ βασικό. Στη Χιλή τωνετών 1971-1973, υπήρχαν δύο τάσεις μέσα στη CIA. Υπήρχαν εκείνοι που προσέβλεπαν σε ένα πραξικόπημα, αλλά κι εκείνοι που ήταν αντίθετοι. Αυτό βέβαια δεν αποδεικνύει την άμεση ανάμειξή της υπηρεσίας. Η ανάμειξη της CIA ήταν πιο έμμεση, σύμφωνα τουλάχιστο με τα έγγραφα. Κι αυτό είναικάτι πολύ σημαντικό.

Το 1970 ο ίδιος ο Νίξον διέταξε τη CIA να δημιουργήσει μια ειδική «ομάδα κρούσης» στη Ουάσινγκτον, με αποστολή να αποτρέψει την εκλογή του Αλιέντε στην προεδρία. Στο πλαίσιο της λειτουργίας αυτής της ομάδας, βλέπουμε πως ο τότε σταθμάρχης της CIA στη Χιλή Χένρι Χέκσερ (Henry Hecksher), αποδοκιμάζει επανειλημμένα κάθε σκέψη για διοργάνωση πραξικοπήματος στη Χιλή. Επιμένει πως δεν υφίστανται οι κατάλληλες συνθήκες για κάτι τέτοιο στη χώρα και αναφέρει πως ακόμα και η δεξιά είναι πρόθυμη να αποδεχθεί μια κυβέρνηση Αλιέντε. Τα πράγματα εξελίσσονταν μάλλον δραματικά, γίνονται διάφορες αποτυχημένες απόπειρες πραξικοπήματος, που καταλήγουν στη δολοφονία του νομιμόφρονα επικεφαλής των χιλιανών ενόπλων δυνάμεων Ρενέ Σνάιντερ (RenéSchneider).

Ο Χέκσερ συνεργαζόταν επί χρόνια με τη CIA. Είχε υπηρετήσει στη Γουατεμάλα και το Λάος.
Όταν το 1970 απέτυχε η πρώτη προσπάθεια να ανατραπεί ο Αλιέντε, ακολούθησαν εκκαθαρίσεις στη CIA.
Ένα από τα θύματα των εκκαθαρίσεων αυτών ήταν ο ίδιος ο Χέκσερ, που αν και ήταν βετεράνος αξιωματούχος της CIA, κατηγορήθηκε, εντελώς παράλογα, ως «σοσιαλιστής» - και απολύθηκε. ΤονΧέκσερ αντικατέστησε ένας άλλος αξιωματούχος της CIA, o Ρέι Ουόρεν (Ray Warren), που σε αντίθεση με τον προκάτοχό του ήταν ένθερμος οπαδός της ανατροπής του Αλιέντε με πραξικόπημα.Μολοταύτα, πλέον η Ουάσινγκτον αρνιόταν να συμμετάσχει ενεργά σε πραξικόπημα. Οι διαταγές που του δόθηκαν ήταν απλά να παρατηρεί προσεκτικά τις εξελίξεις. Έχουν καταγραφεί πολλές ζωηρές αντιμαχίες μεταξύ Ουόρεν και Ουάσινγκτον. Η CIA της Χιλής του 1973 ήταν μια πολύ ιδιόμορφη περίπτωση για διάφορους λόγους: το 1972, ο Τζακ 'Αντερσον (Jack Anderson) δημοσίευσε στους «τάιμς της Νέας Υόρκης» τα διαβόητα «κείμενα της ITT», που αποδείκνυαν την ανάμειξη της συγκεκριμένης εταιρείας και της CIA στις απόπειρες πραξικοπήματος του 1970. Τα δημοσιεύματα οδήγησαν στη δημιουργία μιας εξεταστικής επιτροπής του κογκρέσου και όπως ήταν αναμενόμενο πολλοί παράγοντες του δημοσίου βίου άρχισαν να αμφισβητούν δημοσίως τον ρόλο της CIA στη Χιλή. Πέραν τούτων, το 1973 έχει πια ξεσπάσει το σκάνδαλο Ουοτεργκέιτ, το οποίο (σε συνδυασμό με τις αποτυχημένες επιχειρήσεις της CIA στη Χιλή το 1970) τελειώνει τη σταδιοδρομία του Ρίτσαρντ Χελμς (Richard Helms), του διευθυντή της CIA που ήταν ορκισμένος εχθρός του Αλιέντε και γνώριζε περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον εις βάθος τι ακριβώς διαμειβόταν στη Χιλή. Από την ημερομηνία της εκκαθάρισής του, τον Μάρτιο του 1973, ως την ημέρα του πραξικοπήματος, τον Σεπτέμβριο, μεσολαβούν δύο νέοι διευθυντές της CIA.

Οπότε, λογικά, πιστεύω πως το φθινόπωρο του 1973 αυτό που απασχολεί τον Νίξον δεν είναι τόσο τα τεκταινόμενα στη Χιλή. Ο Νίξον αγωνίζεται να επιβιώσει πολιτικά. Ωραία, ανησυχούσε για τη Χιλή, αλλά υποθέτω όχι τόσο όσο παλιότερα.

«Ασφαλώς υπήρχαν εργαζόμενοι στον τύπο (χιλιανό και διεθνή) που ήταν της CIA. Βρέθηκε π.χ. ένα τεκμήριο που δείχνει πώς επηρέασε η CIA την επιλογή ενός αρνητικού για τον Αλιέντε εξώφυλλου στο "τάιμ". Και σε πολλά ΜΜΕ, έχουμε διαφόρων τύπων προπαγανδιστικές επιχειρήσεις της CIA»

HS: Επέβαλε η CIA λογοκρισία στον τύπο;

CB: Η σχέση της CIA με τον τύπο είναι αρκετά πιο πολύπλοκη. Ασφαλώς ισχύει πως υπήρχαν εργαζόμενοι στον τύπο που ήταν της CIA, και δεν μιλάω μόνο για τον χιλιανό, αλλά για τον διεθνή τύπο. Βρέθηκε π.χ. ένα τεκμήριο για το πώς η CIA επηρέασε την επιλογή ενός εξώφυλλου του περιοδικού «τάιμ» που εναντιωνόταν στον Αλιέντε. Κι υπάρχουν πολυάριθμες άλλες περιπτώσειςκαθοδηγημένων από τη CIA επιχειρήσεων προπαγάνδας διάφορων μορφών, σε ποικίλα ΜΜΕ στη Χιλή...

Μια που μιλάμε γι' αυτό όμως, θα ήθελα να κάνω μια διευκρίνιση, σχετικά με CIA και την χιλιανή πολιτική. Στη Χιλή, ανέκαθεν θεωρείτο αυτονόητο πως η CIA συνδεόταν με την άκρα δεξιά. Κι όμως, τα στοιχεία που έχουμε δεν το επιβεβαιώνουν αυτό. Στην πραγματικότητα το κόμμα που η CIAπροτιμούσε ως καλύτερα οργανωμένο και πιο αποτελεσματικό, ήταν το μετριοπαθές χριστιανοδημοκρατικό κόμμα (PDC) (που ψήφισε υπέρ της εκλογής του Αλιέντε στην προεδρία το 1973, Σ.τ.Μ). Αυτό ήταν το κόμμα που χρηματοδοτούσε με περισσότερο ενθουσιασμό η CIA. Η χρηματοδότησή του άρχισε το 1962, επί προεδρίας Τζον Κένεντι (John F. Kennedy), με σκοπό να παρεμποδιστεί τυχόν επικράτηση του Αλιέντε στις προεδρικές εκλογές του 1964 και συνεχίστηκε ως το 1973. Όπως φαίνεται στα ντοκουμέντα της CIA, το PDC έλαβε από την αμερικανική κυβέρνηση περισσότερα χρήματα από οποιοδήποτε άλλο κόμμα στην ιστορία της χώρας, τουλάχιστο από όσα γνωρίζουμε ως τώρα.

«Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, στο πραξικόπημα του 1973 ο ρόλος της CIA περιοριζόταν στην ενθάρρυνσή του... Οι άνθρωποι της CIA στη Χιλή υποστήριζαν ενθουσιωδώς το πραξικόπημα, όχι όμως τα αφεντικά τους στην Ουάσινγκτον»

HS: Τελικά, η CIA συμμετείχε ενεργά στο πραξικόπημα ή ο ρόλος της περιορίστηκε στην ενθάρρυνσή του;

CB: Με βάση τα στοιχεία που έχω, πιστεύω πως στο πραξικόπημα του 1973, ο ρόλος της CIAπεριοριζόταν στην ενθάρρυνσή του. Αλλά το ζήτημα δεν είναι τι πιστεύω εγώ, αλλά το τι δείχνουν τα ντοκουμέντα. Και τα διαθέσιμα τεκμήρια δείχνουν πως οι άνθρωποι της CIA στη Χιλή υποστήριζαν ενθουσιωδώς το πραξικόπημα, πράγμα όμως που δεν το έκαναν τα αφεντικά τους στην Ουάσινγκτον. Είναι φανερό πως οι πράκτορες της CIA στο Σαντιάγο ήξεραν όλα όσα συνέβαιναν. Τα κατέγραφαν, με πολλές λεπτομέρειες: γνώριζαν ημερομηνίες, τα ονόματα των εμπλεκομένων, ποιος συναντούσε ποιον και τι σχεδιαζόταν. Για όλα αυτά υπάρχουν αποδείξεις! Δεκαπέντε μέρες πριν το πραξικόπημα π.χ. γνώριζαν πως είχαν μεταφερθεί στην Κονσεπσιόν τα μαχητικά αεροπλάνα που θα χρησιμοποιούνταν στον βομβαρδισμό του προεδρικού μεγάρου «λα μονέδα».

Σύμφωνα με τα αρχεία της CIA και τα αποχαρακτηρισμένα τους έγγραφα, η επίσημη θέση της υπηρεσίας ήταν να μη συμμετάσχει άμεσα στο πραξικόπημα, και αυτές ήταν οι εντολές που δόθηκαν στο γραφείο του Σαντιάγο. Αλλά αυτό δεν σημαίνει κιόλας πως γνωρίζουμε επακριβώς τι συνέβη.

HS: Από τη στιγμή που αυτή ήταν η επίσημη θέση της, πώς μπορεί να μην ισχύει;

CB: Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε για τι είδους έγγραφα μιλάμε. Είναι επίσημα ντοκουμέντα τηςCIA, αυτό οφείλουμε να το αναγνωρίσουμε. Αλλιώς δεν θα είχαν αξία. Αλλά μιλάμε για πράγματα στα οποία αναμείχθηκαν πολλοί πράκτορες, που πλέον είναι νεκροί, οπότε είναι αδύνατο να επιβεβαιώσουμε πως τα πράγματα έγιναν ακριβώς σύμφωνα με τις καταγραφές αυτές.

Υπάρχει και κάτι ακόμα, που έχει να κάνει με τον τρόπο λειτουργίας του «νόμου περί ελεύθερης πρόσβασης στην πληροφόρηση» (FOIA). Υπάρχει πλήθος εγγράφων στα οποία δεν έχουμεπρόσβαση. Π.χ. στα έγγραφα που εξετάσαμε δεν υπάρχει ούτε ένα για το μήνα του 1971 που ο Φιντέλ Κάστρο (Fidel Castro) επισκέφτηκε επίσημα τη Χιλή! Αλήθεια, δεν μπορώ να πιστέψω πως η CIA αδιαφόρησε για αυτή την επίσκεψη! Υποθέτω αντιθέτως πως γράφτηκαν τότε ένα σωρό πράγματα, που όμως όπως φαίνεται εντάσσονται όλα στις εξαιρέσεις του FOIA και παραμένουν διαβαθμισμένα. Αυτά που γνωρίζω, αυτά που έχω, είναι αποκλειστικά τα έγγραφα που δόθηκαν στο κοινό. Θα ήθελα να προσθέσω πάντως πως τα θεωρώ σημαντικά. Αλλά πέραν όλου αυτού του όγκου πληροφοριών στα οποία απέκτησαν πρόσβαση οι ερευνητές, είναι αναμφίβολο πως υπάρχουν πολλά ακόμα έγγραφα, που αφορούν πολύ ευαίσθητες υποθέσεις, για τις οποίες δε γνωρίζουμε τίποτα, και που ίσως να μας οδηγούσαν σε διαφορετικά συμπεράσματα από εκείνα στα οποία καταλήξαμε με βάση τα διαθέσιμα έγγραφα.

HS: Θεωρείτε πως ο ρόλος της CIA στα πράγματα της Χιλής θα είναι εξίσου
σημαντικός στο μέλλον;

CB: Προσωπικά δεν το πιστεύω. Εδώ και πολλά χρόνια, θεωρώ πως δεν είμαστε πια σημαντικοί για τηCIA. Η CIA έχει πολλούς λόγους να ανησυχεί, όπως π.χ. την «αλ κάιντα». Δε νομίζω πως η CIA θα ασχοληθεί ξανά με τη Χιλή, εκτός αν απειλήσει ευθέως τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Από το tvxs.

Η Σφαγή του Λάτιμερ

Αιματηρό επεισόδιο από την ιστορία του εργατικού κινήματος των ΗΠΑ. Στις 10 Σεπτεμβρίου 1897, οι άνδρες του τοπικού σερίφη άνοιξαν πυρ και σκότωσαν 19 απεργούς ανθρακωρύχους στα ορυχεία του Κάλβιν Παρντί στο Λάτιμερ της Πενσυλβάνιας.
Στα τέλη του 19ου αιώνα η κατάσταση στα αμερικανικά ορυχεία ήταν άθλια. Η οικονομική ύφεση και η αθρόα εισροή μεταναστών από την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη (Πολωνών, Τσεχοσλοβάκων, Λιθουανών και Γερμανών) είχαν προκαλέσει σημαντική  πτώση στο βιοτικό επίπεδο των αμερικανών εργατών, ενώ τα μέτρα ασφαλείας στα ανθρακωρυχεία ήταν ανύπαρκτα, με αποτέλεσμα τα θανατηφόρα εργατικά δυστυχήματα να αποτελούν καθημερινή υπόθεση. Συν τοις άλλοις, η χρησιμοποίηση των μεταναστών από την εργοδοσία ως απεργοσπαστικού μηχανισμού ενέτεινε την εχθρότητα με τους ντόπιους ανθρακωρύχους, που ήταν βρετανικής καταγωγής.
Στις αρχές Αυγούστου του 1897, ένα ορυχείο στην κομητεία Λαζέρν της Πενσυλβάνιας προχώρησε σε απολύσεις, μειώσεις μισθών και αυξήσεις ενοικίων στα οικήματα της εταιρείας. Οι εργαζόμενοι απάντησαν με απεργία, η οποία αστραπιαία επεκτάθηκε και στα γειτονικά ανθρακωρυχεία. Τις κινητοποιήσεις συντόνιζε η συνδικαλιστική οργάνωση United Mine Workers (Ενωμένοι Μιναδόροι), με επικεφαλής τον δραστήριο ιρλανδό ακτιβιστή Τζον Μίτσελ (1870-1919), μία από τις σημαντικές προσωπικότητες του αμερικανικού συνδικαλιστικού κινήματος. Στόχος του Μίτσελ ήταν να αποσπάσει τους σλαβόφωνους και γερμανόφωνους μετανάστες ανθρακωρύχους από την επιρροή της εργοδοσίας και να τους εντάξει ομαλά στο σωματείο, όπου κυριαρχούσαν οι βρετανικής καταγωγής εργάτες.
Η πολιτική του Μίτσελ άρχισε σύντομα να αποδίδει καρπούς. Οι εργοδότες υποχώρησαν και δέχθηκαν πολλά από τα αιτήματα των απεργών. Οι απεργίες μέχρι το τέλος Αυγούστου είχαν λυθεί. Όμως, στις αρχές Σεπτεμβρίου του 1897 οι ιδιοκτήτες των ανθρακωρυχείων υπαναχώρησαν και οι απεργίες ξανάρχισαν με μεγαλύτερη ένταση. Οι μπράβοι της εργοδοσίας δεν μπόρεσαν αυτή τη φορά να κάμψουν το ηθικό των απεργών κι έτσι ζητήθηκε η συνδρομή της τοπικής αστυνομίας. Ο σερίφης της κομητείας Λαζέρν, Φρανκ Μάρτιν (πρώην εργοδηγός  ανθρακωρυχείων) ανταποκρίθηκε πρόθυμα και συγκρότησε τάχιστα ένα απόσπασμα με 100 βοηθούς, ιρλανδικής και αγγλικής καταγωγής.
Στις 11 το πρωί της 10ης Σεπτεμβρίου 1897, μια ομάδα σλαβογερμανών απεργών πορεύτηκε προς το ορυχείο του Κάλβιν Παρντί, κοντά στην πόλη Λάτιμερ, για να παραστεί στα εγκαίνια του τοπικού παρατήματος των «Ενωμένων Μιναδόρων». Καθ’ οδόν οι διαδηλωτές ήλθαν αντιμέτωποι με τους άνδρες του σερίφη Μάρτιν, ο οποίος τους ζήτησε να διαλυθούν. Αυτοί, όμως, παράκουσαν την εντολή του και συνέχισαν την πορεία τους προς το ορυχείο. Ήταν η πρώτη αντιπαράθεση ανάμεσα στις  δύο πλευρές. Στις 3.45 μ.μ. κι ενώ οι διαδηλωτές πλησίαζαν στο ορυχείο Παρντί, διατάχθηκαν και πάλι να διαλυθούν από τον σερίφη.
Η αρπαγή μιας αμερικάνικης σημαίας που κρατούσε ένας διαδηλωτής από ένα βοηθό του σερίφη, προκάλεσε λεκτική αντιπαράθεση, η οποία σχεδόν αμέσως εξελίχθηκε σε μικροσυμπλοκή. Τότε, από την πλευρά των βοηθών του σερίφη ακούστηκαν πυροβολισμοί. 19 ανθρακωρύχοι έπεσαν νεκροί και πάνω από πενήντα τραυματίστηκαν. Η κατάσταση ήταν εκτός ελέγχου. Απεργοί κατευθύνθηκαν στο σπίτι του επιστάτη του ανθρακωρυχείου, το οποίο λεηλάτησαν. Ο σερίφης Μάρτιν πανικόβλητος  ζήτησε τη συνδρομή του στρατού. Το βράδυ της 10ης Σεπτεμβρίου, 2.500 άνδρες της 3ης Ταξιαρχίας της Εθνικής Φρουράς της Πενσυλβάνιας, υποστηριζόμενοι από πυροβολικό, αναπτύχθηκαν στην περιοχή και κατόρθωσαν να επιβάλουν την τάξη με τη βοήθεια των ηγετών της σλαβόφωνης κοινότητας της περιοχής, που ζήτησαν ηρεμία από τους ομοεθνείς τους.
Η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία της περιοχής δεν θέλησε να αφήσει το τραγικό γεγονός ατιμώρητο. Συγκέντρωσε χρήματα από εράνους και έφερε ενώπιον της δικαιοσύνης τον σερίφη Μάρτιν και 73 από τους βοηθούς του, τον Φεβρουάριο του 1898. Αν και υπήρχαν συντριπτικά στοιχεία εις βάρος τους, αφού όλα τα θύματα πυροβολήθηκαν πισώπλατα, ο σερίφης Μάρτιν και οι βοηθοί του αθωώθηκαν. Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, οι κατηγορούμενοι υποστήριξαν ότι οι διαδηλωτές αρνήθηκαν να διαλυθούν παρακούοντας νόμιμη ενέργειά τους και ότι οι απεργοί επιτέθηκαν πρώτοι στους εκπροσώπους του νόμου και άρα αυτοί βρίσκονταν σε νόμιμη άμυνα.
Η Σφαγή του Λάτιμερ, όπως έμεινε στην ιστορία το αιματηρό περιστατικό, υπήρξε σημείο καμπής για το συνδικαλιστικό κίνημα των ανθρακωρύχων στις ΗΠΑ. Το σωματείο τους United Mine Workers γιγαντώθηκε και τα επόμενα χρόνια ήταν σε θέση να επιβάλει τους όρους του στην εργοδοσία. Οι μισθοί των ανθρακωρύχων αυξήθηκαν σημαντικά και οι συνθήκες εργασίας βελτιώθηκαν θεαματικά.

Από το ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ.

ΑΡΧΙΖΕΙ Η ΜΑΧΗ ΤΟΥΣ;

Τα videogames «γυμνάζουν» τον εγκέφαλο ηλικιωμένων

Άλλη μια επιστημονική έρευνα, από τις ΗΠΑ, έρχεται να επιβεβαιώσει ότι αν ένας ηλικιωμένος παίζει ειδικά βιντεοπαιχνίδια στον υπολογιστή ή στην τηλεόραση, αυτό θα τον βοηθήσει να διατηρήσει πιο υγιή τον εγκέφαλό του και να καθυστερήσει -ή και να αναστρέψει εν μέρει- τα συμπτώματα της γεροντικής άνοιας. Η νέα μελέτη ενισχύει την πεποίθηση ότι η νοητική «γυμναστική» με τη βοήθεια της σύγχρονης τεχνολογίας, παρά τις αμφιβολίες ορισμένων επιστημόνων, μπορεί όντως να έχει θετικά και διαρκή αποτελέσματα. Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο, με επικεφαλής τον καθηγητή Νευρολογίας, Φυσιολογίας και Ψυχιατρικής Άνταμ Γκαζάλι, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στην επιθεώρηση «Nature», διεξήγαγαν πειράματα σε 46 άτομα ηλικίας 60 ως 85 ετών. Είδαν ότι ένα ειδικά σχεδιασμένο τρισδιάστατο βιντεοπαιχνίδι που ονομάζεται «NeuroRacer» μπορεί να βελτιώσει τις νοητικές επιδόσεις των υγιών ηλικιωμένων.

Το «Neuroracer» αφορούσε την οδήγηση ενός εικονικού αυτοκινήτου υψηλής ταχύτητας σε έναν δρόμο γεμάτο στροφές και σήματα τροχαίας, στα οποία ο χρήστης έπρεπε να ανταποκρίνεται με ετοιμότητα. Όσο ο παίκτης-οδηγός βελτιωνόταν, τόσο το παιχνίδι δυσκόλευε. Μετά από συνολικά μόλις 12 ώρες εξάσκησης στη διάρκεια ενός μήνα (τρεις ώρες εβδομαδιαίως επί τέσσερις εβδομάδες), οι ηλικιωμένοι ήταν σε θέση να ξεπερνούν σε απόδοση ακόμα και τους 20χρονους που έπαιζαν για πρώτη φορά το ίδιο παιχνίδι. Το «Neuroracer» βελτίωσε αισθητά τόσο τη μνήμη, όσο και την ικανότητα προσοχής και συγκέντρωσης των ηλικιωμένων και μάλιστα σε βάθος χρόνου (έξι μηνών). «Η μελέτη μας δείχνει πειστικά πόσο εύπλαστος είναι και ο ηλικιωμένος εγκέφαλος», εξηγεί ο δρ Άνταμ Γκαζάλι, ο οποίος έχει συνιδρύσει την εταιρία Akili Interactive Labs για να αναπτύξει και να προωθήσει στην αγορά την επόμενη έκδοση του θεραπευτικού βιντεοπαιχνιδιού «Neuropilot». Το τελευταίο πετυχαίνει περισσότερα από οποιοδήποτε άλλο κοινό παιχνίδι ή νοητική ενασχόληση, όπως το μπριτζ, το σταυρόλεξο ή ένα επιτραπέζιο παιχνίδι.

πηγή: tovima.gr

Τα νεοφιλελεύθερα ρούχα ενός πραξικοπήματος

Σαράντα χρόνια από τη μέρα που η μπότα του Πινοσέτ έλιωσε στη Χιλή ό,τι δημοκρατικό πρόλαβε να χτίσει ο Αλιέντε

Του ΑΔΑΜ ΓΙΑΝΝΙΚΟΥ

Η συμπλήρωση στις 11 Σεπτεμβρίου των 40 χρόνων από το στρατιωτικό πραξικόπημα που έριξε τη σοσιαλιστική κυβέρνηση του Σαλβαδόρ Αλιέντε στη Χιλή είναι η πιο σκληρή υπενθύμιση πως η νεοφιλελεύθερη αντιμεταρρύθμιση είναι ασύμβατη με κάθε έννοια δημοκρατίας.

Η συντονισμένη επίθεση στρατού και αεροπορίας στο προεδρικό μέγαρο «Λα Μονέδα» το πρωινό της Τρίτης 11 Σεπτεμβρίου 1973 κατέληξε στη δολοφονία του προέδρου Αλιέντε και στην εγκαθίδρυση μιας από τις σκληρότερες δικτατορίες που είδε ο 20ός αιώνας.
Το πραξικόπημα της Χιλής δεν ήταν απλώς ένα περιφερειακό επεισόδιο στην εξέλιξη του Ψυχρού Πολέμου. Ηταν το ξεκάθαρο μήνυμα πως το μεταπολεμικό κοινωνικό συμβόλαιο που προσπάθησε να ξορκίσει τη φρίκη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου με τη δημιουργία του κοινωνικού κράτους και τη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων στο πλαίσιο μιας παρεμβατικής οικονομικής πολιτικής δεν ήταν πλέον ανεκτό από τις διεθνείς οικονομικές ελίτ.
Ηταν επίσης η αφετηρία μιας εποχής που εδραίωσε τρεις «μονοδρόμους»:
1. Την προτεραιότητα του κεφαλαίου έναντι της εργασίας, ως μονοδρόμου προς την ανάπτυξη,
2. Την απελεύθερωση του χρηματοπιστωτικού συστήματος εις βάρος των παραγωγικών δυνάμεων, ως μονοδρόμου προς την παραγωγή πλούτου,
3. Την επιβολή του δικαίου της ισχύος ως μονοδρόμου για την προστασία του διεθνούς Δικαίου.

Τα όρια

Αυτή η εποχή βαδίζει σήμερα προς το τέλος της με τον πιο τραγικό τρόπο, όπως αυτός απεικονίζεται στη μεγαλύτερη ύφεση των τελευταίων δεκαετιών. Η συρρίκνωση της ανάπτυξης, η ανισοκατανομή του πλούτου και η καταπάτηση του διεθνούς δικαίου στις μέρες μας δεν δείχνουν μόνο τα όρια του νεοφιλελεύθερου/νεοσυντηρητικού συστήματος, αλλά και πόσο παραπάνω είναι ικανό να τα ξεχειλώσει σε μια απέλπιδα προσπάθεια να παραμείνει στη ροή της ιστορίας, της οποίας το τέλος κήρυξε τη δεκαετία του '90.
Μπορεί οι βασικές αρχές του συστήματος της κρίσης να έχουν τις ρίζες τους στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου και στους θεωρητικούς της μονεταριστικής σχολής, αλλά πρόσφορο έδαφος βρήκαν στα πιο συντηρητικά ένστικτα του μεταπολεμικού κόσμου. Στη Χιλή, τα διδάγματα των Φρίντριχ φον Χάγιεκ και Μίλτον Φρίντμαν έγιναν ευαγγέλιο για τον ισχυρό άντρα της χούντας, Αουγκούστο Πινοσέτ, και των Χιλιανών οικονομολόγων του, που απέκτησαν το προσωνύμιο Chicago boys.
Αν αναζητήσουμε τη γενεαλογία των σημερινών παρεμβάσεων του ΔΝΤ, τη σταθεροποίηση ελλειμματικών οικονομιών με άξονα πάντα τη διασφάλιση των συμφερόντων του εγχώριου κεφαλαίου, των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, των ξένων επενδυτών και των πολιτικών τους εκπροσώπων στην αστική κλίμακα, περνάμε αναμφίβολα από το ριζοσπαστικό πρόγραμμα του Πινοσέτ που επιβλήθηκε με σιδηρά πυγμή και βρήκε ισχυρούς συμμάχους στις κυβερνήσεις των ΗΠΑ και της Μεγάλης Βρετανίας.

Το πάτημα

Η εξάλειψη του κράτους πρόνοιας και η προώθηση του ιδιωτικού τομέα στις υπηρεσίες Υγείας και Εκπαίδευσης, η σύνδεση του συνταξιοδοτικού συστήματος με τη χρηματιστική αγορά, η κατάργηση της συνδικαλιστικής εκπροσώπησης και όλων εκείνων των θεσμών που διασφάλιζαν κάποια από τα συμφέροντα της εργατικής τάξης στον κεϊνσιανό καπιταλισμό, αποθεώθηκε στη Λατινική Αμερική τις δεκαετίες του '70 και του '80.
Οι επισκέψεις των ακαδημαϊκών ηγετών τής αποκαλούμενης από τους αντιπάλους της νεοφιλελεύθερης σχολής στη Χιλή τα επόμενα χρόνια έδωσαν στο ακροδεξιό κατεστημένο, που ξέπλενε τον εθνικισμό του στις αρχές της ατομικής ελευθερίας, την απαραίτητη νομιμοποίηση στα μάτια του δυτικού κόσμου. Η δημοκρατική παράδοση της Δύσης δεν άφηνε περιθώρια για αντίστοιχης κλίμακας βία και αυταρχισμό. Ομως το παράδειγμα της Χιλής έδινε ένα διακριτό ασφαλές όριο, όπου κάθε νεοφιλελεύθερος ηγέτης μπορούσε να διανύσει υπολογίζοντας κατ' αναλογίαν τις αντοχές της κοινωνίας.
Στα πρώτα χρόνια του πειράματος της Χιλής, η οικονομία γνώρισε αντίστοιχη ύφεση με αυτήν που αντιμετώπισαν τα επόμενα χρόνια όλοι οι ασθενείς της περιφέρειας που συνταγογραφούσε το ΔΝΤ και πλέον οι πρώτοι ασθενείς από το νοσοκομείο των αναπτυγμένων οικονομιών.
Οταν ήρθαν τα πρώτα σημάδια ανάκαμψης, αποκαλύφθηκε μια ανάπηρη παραγωγική βάση, καθώς ένα μεγάλο κομμάτι των κατώτερων στρωμάτων εξωθήθηκε εκτός αγοράς εργασίας και εντός εξαθλίωσης. Το 1988, μετά 15 χρόνια πειραμάτων, το 45% των Χιλιανών ζούσαν κάτω από το όριο της φτώχειας. Η ανατροπή ήρθε μέσα από τη νεολαία της χώρας, που στήριξε το κίνημα της Concertacion.
Δύο δεκαετίες μετά, η νεολαία της χώρας ξαναβγαίνει στους δρόμους των μεγάλων πόλεων, ζητώντας αλλαγές στην Παιδεία και στα πανεπιστήμια...

Η πραγματικότητα διέψευσε τα οράματα

Του ΚΩΣΤΑ ΣΑΡΡΗ

Η Χιλή του Αλιέντε προσφέρει ένα καλό παράδειγμα για τα διλήμματα, τις πιέσεις και τους εκβιασμούς που έχει να αντιμετωπίσει μια κυβέρνηση της Αριστεράς. Τι σημαίνει φυγή κεφαλαίων, κερδοσκοπία, πραξικοπήματα;

Η Αριστερά μπορεί να φτάνει στην κυβέρνηση, αλλά δεν ελέγχει μια σειρά από σημαντικούς θεσμούς εξουσίας (στρατό, αστυνομία, δικαστήρια, ΜΜΕ). Και πάνω απ' όλα υπάρχει η οικονομική εξουσία, η οποία είναι ανεξέλεγκτη, όσους υπουργούς κι αν έχει η Αριστερά.
Η κυβέρνηση Αλιέντε βρέθηκε αντιμέτωπη με αυτούς τους εκβιασμούς, τα οικονομικά σαμποτάζ, τις «απεργίες των αφεντικών». Ομως έδειξε ότι υποχωρεί σε αυτές τις πιέσεις, αντί να στηριχθεί στις τεράστιες κινητοποιήσεις για αυξήσεις, συλλογικές συμβάσεις, δημοκρατία, που γέννησαν νέες μορφές ελέγχου στην παραγωγή από τους ίδιους τους εργαζομένους.
Η άνοδος του εργατικού κινήματος δημιούργησε τα cordones. Ηταν συντονιστικά των εργοστασίων που συνέδεαν τους εργάτες μεταξύ τους, αλλά και με άλλες επιτροπές που είχαν συγκροτηθεί σε επίπεδο κοινότητας για τον έλεγχο της διακίνησης των τροφίμων, των τιμών, για τις κοινωνικές υπηρεσίες, με επίκεντρο το Σαντιάγο και άλλες πόλεις.
Πριν αναλάβει ακόμα την προεδρία, ο Αλιέντε είχε υπογράψει το μυστικό Σύμφωνο Εγγυήσεων, σύμφωνα με το οποίο δεν θα ακουμπούσε τους κυρίαρχους θεσμούς.

Ο στρατός

Ενα από τα σπάνια κείμενα της εποχής, «Χιλή - Εργατικοί Αγώνες επί Αλιέντε» του Luis Angel Fernandez Hermana (1974), αναφέρει:
«Στο μέσο της κρίσης η κυβέρνηση έβαλε στο παιχνίδι τις Ενοπλες Δυνάμεις παρουσιάζοντας το στρατό να "υποστηρίζει τους σκοπούς του λαού". Ομως, αυτό που συνέβη πραγματικά ήταν ότι ο στρατός έκανε ό,τι περνούσε από το χέρι του ώστε να ελέγξει τη δράση των μαζικών οργανώσεων και να διασφαλίσει ότι οι κυρίαρχοι θεσμοί θα παραμείνουν ανεπηρέαστοι».
Η Λαϊκή Ενότητα, ο συνασπισμός των κομμάτων της Αριστεράς που στήριζε τον Αλιέντε, δίστασε να προχωρήσει σε ριζικές ανατροπές (μένοντας σε επιφανειακές μεταρρυθμίσεις), με αποτέλεσμα η κυρίαρχη ελίτ να σπεύσει να εξασφαλίσει -με το άγριο- μια έκβαση προς όφελός της.
«Η κυβέρνηση της Λαϊκής Ενότητας θεώρησε το πραξικόπημα μια πράξη τρέλας ενός μεμονωμένου λοχαγού, με την υποστήριξη της Ακροδεξιάς, και κάλεσε το λαό να δείξει εμπιστοσύνη στα πατριωτικά αισθήματα των στρατιωτών. Το μόνο που έκανε όταν τα τεθωρακισμένα εμφανίστηκαν στους δρόμους ήταν να συστήσει ηρεμία και γαλήνη στους εργάτες στα εργοστάσια και να τους ζητήσει να συνεχίσουν την παραγωγή ό,τι και να συμβεί».

Από το Enet.gr

ΔΕΝ ΞΕΡΕΙ ΤΙ ΝΑ ΠΕΙ ΣΤΗ ΔΕΘ...

Αργεντινή: Αριστεροί ακτιβιστές διαδήλωσαν κατά των Βρετανών

Περίπου 250 Αργεντινοί ακτιβιστές διαδήλωσαν κατά της παρουσίας Βρετανών επισήμων στη χθεσινή συνάντηση της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής στο Μπουένος Άιρες, καίγοντας τη βρετανική σημαία και φωνάζοντας συνθήματα κατά του Λονδίνου, που ανάγονταν στην εποχή του πολέμου στα Φόκλαντ το 1982.

Φωτογραφία αρχείου

 

Η διαμαρτυρία είχε οργανωθεί από την ομάδα ακτιβιστών «Κεμπράτσο», η οποία τον Απρίλιο είχε πραγματοποιήσει διαδηλώσεις έξω από τη βρετανική πρεσβεία στο Μπουένος Άιρες, κατά τη διάρκεια των οποίων είχαν τραυματισθεί αρκετοί αστυνομικοί.

 

Οι διαδηλωτές που έλαβαν μέρος στη χθεσινή κινητοποίηση κρατούσαν χοντρά ξύλινα στυλιάρια κι είχαν καλύψει τα πρόσωπά τους με μαντίλια. Φώναξαν συνθήματα έξω από το κτήριο στο οποίο πραγματοποιείται η τετραήμερη συνάντηση της ΔΟΕ, η οποία θα καταλήξει στην επιλογή της πόλης που θα διοργανώσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2020.

 

Από το Enet.gr

Δεκαπέντε χρόνια χωρίς τον Ακίρα Κουροσάβα

 

Ένα μικρό αφιέρωμα με κεντρικό άξονα την παρακολούθηση του θρυλικού "Rashomon" (1950), με αφορμή τη συμπλήρωση δεκαπέντε χρόνων χωρίς τον σπουδαίο Ιάπωνα σκηνοθέτη Ακίρα Κουροσάβα, που έφυγε στις 6 Σεπτεμβρίου του 1998. Του Γιώργου Ρούσσου
 

«Η ταινία μου το "Rashomon" θα γινόταν έτσι ο χώρος των δοκιμών μου, ο χώρος στον οποίο θα εφάρμοζα τις ιδέες και τις επιθυμίες που μου είχαν προκύψει ύστερα από την έρευνα που έκανα την περίοδο του βωβού. Οι παράξενες αυτές παρορμήσεις της ανθρώπινης καρδιάς θα εκφράζονταν με τη βοήθεια ενός πολύ μελετημένου παιχνιδιού φωτός και σκιάς. Το "Rashomon" έγινε η πύλη της εισόδου μου στο χώρο του διεθνούς κινηματογράφου κι όμως τώρα εδώ, σαν αυτοβιογραφούμενος, μου είναι αδύνατον να περάσω από την πύλη του Rashomon και να βγω στον κόσμο της υπόλοιπης ζωής μου. Ίσως κάποτε καταφέρω να το κάνω. Ίσως όμως η αδυναμία μου αυτή να σημαίνει και την επιθυμία μου να σταματήσω κάπου εδώ. Είμαι κατασκευαστής ταινιών. Οι ταινίες είναι το μέσο με το οποίο επικοινωνώ αληθινά. Δεν υπάρχει τίποτα στον κόσμο που να λέει περισσότερα πράγματα για έναν δημιουργό, από τον ίδιο δημιούργημα του...». Ακίρα Κουροσάβα

 

Ένας ιερέας κι ένας ξυλοκόπος συζητάνε έντονα στο ξέφωτο της Πύλης Rashomon. Όταν ένας χωρικός πλησιάζει προκειμένου να προστατευθεί από τη βροχή και συμμετέχει στη συζήτησή τους, μαθαίνει ότι ένας σαμουράι δολοφονήθηκε, η σύζυγός του βιάστηκε και ένας τοπικός ληστής είναι ύποπτος. Λένε στον χωρικό όσα γνωρίζουν μέσα από φλας μπακ, στα οποία ο ληστής, η σύζυγος κι ο ξυλοκόπος εξιστορούν αυτά που είδαν ή αυτά που νομίζουν ότι είδαν, και στη συνέχεια ένα μέντιουμ εντοπίζει το πνεύμα του νεκρού σαμουράι.

 

Ενώ λοιπόν, οι ιστορίες είναι σε πλήρη ασυμφωνία, είναι απίθανο κάποιος από τους συμμετέχοντες να λέει ψέματα για προσωπικό συμφέρον, καθώς και οι τρεις τους ισχυρίζονται ότι είναι οι δολοφόνοι!

 

Το "Rashomon" του Ακίρα Κουροσάβα, είναι μία ταινία σταθμός για τον παγκόσμιο κινηματογράφο έχοντας γράψει ιστορία και όντας η πρώτη ιαπωνική ταινία που κυκλοφόρησε με τόσο επιτυχημένο τρόπο εκτός συνόρων, ενώ παράλληλα τιμήθηκε, τόσο με τον Χρυσό Λέοντα στη Βενετία το 1950, όσο και με το Όσκαρ Ξενόγλωσσης Ταινίας.

 

Πέρα από τα βραβεία όμως, ο Κουροσάβα παρουσίασε εδώ έναν νέο τρόπο σύνθετης κινηματογραφικής αφήγησης. Βλέποντας μέσω flash backs, τέσσερις φορές το ίδιο γεγονός από διαφορετικές οπτικές γωνίες, ο θεατής γίνεται μάρτυρας των φόβων, των κινήτρων και των παραγόντων που ορίζουν την υποκειμενική ιστορία του καθενός από τους ήρωες μας.

 

Κάθε ήρωας, μπορεί τελικά να σκότωσε τον σαμουράι, μπορεί όμως και ο ίδιος να αυτοκτόνησε. Έτσι λοιπόν ο Κουροσάβα μας μιλά για την άποψη του ότι, όλοι μας σε τελική ανάλυση λέμε απλά τις υποκειμενικές μας αλήθειες.

 

Οι διάλογοι είναι βέβαια ότι κανείς περιμένει από μια Γιαπωνέζικη ταινία, γεμάτοι από αλήθειες, μίση, φόβους αλλά και κηρύγματα ηθικής, παρόμοιοι θα λέγαμε με αυτούς αρχαίας ελληνικής τραγωδίας.

 

Οι ερμηνείες θεατρικές, με υπερβολές εκφράσεων, φτάνοντας πολλές φορές μέχρι τον σουρεαλισμό, ενώ η κίνηση της κάμερας μέσα στο δάσος είναι αν μη τι άλλο, πρωτοποριακή. Είναι μια κίνηση κάμερας η οποία ξεκινάει πίσω από τον ηθοποιό τρέχει με μεγαλύτερη ταχύτητα τον «γλύφει» καθώς τον προσπερνά και βγαίνει μπροστά από τον ηθοποιό δείχνοντας τον ανφάς. Κι όλα αυτά πριν από 63 χρόνια, καθώς η ταινία μας είναι παραγωγής του 1950. Μία κίνηση, η οποία αγαπήθηκε από πολλούς σκηνοθέτες και επηρέασε πολλούς δημιουργούς, μέχρι και σήμερα.

 

Η χρήση των αντικρουόμενων φλας μπακ, των μαρτυριών διαφορετικών ατόμων για ένα συγκεκριμένο γεγονός, είναι πλέον κοινός τόπος σε αμέτρητες κινηματογραφικές και τηλεοπτικές ταινίες, η δε έκφραση "φαινόμενο Rashomon", αποτελεί πλέον κομμάτι της νομικής αργκό για την περιγραφή αντιφατικών καταθέσεων.

 

Το "Rashomon", όπως και όλες οι μεγάλες κινηματογραφικές δημιουργίες, είναι ένας ολόκληρος κόσμος. Είναι οι μαγικές κινήσεις της κάμερας, η αυστηρή γεωμετρία των εικόνων, οι απίστευτες φωτοσκιάσεις ενός αενάως κινούμενου φακού (του τεράστιου οπερατέρ Kazuo Miyagawa), είναι η γήινη παρουσία του Toshirô Mifune, η αισθαντική αέρινη ομορφιά της Machiko Kyô, έως και η υποδειγματική ηχητική μπάντα φυσικών ήχων και του μπολερό, του εμβληματικού μουσικού Fumio Hayasaka.

 

Το αινιγματικό αριστούργημα του μεγάλου Ιάπωνα δημιουργού έχει μείνει στην Ιστορία ως μία ταινία αναφοράς για το παγκόσμιο σινεμά. Ενώ από πολλούς θεωρείται ως ένα από τα δέκα καλύτερα φιλμ της ιστορίας του Κινηματογράφου.

 

Ο Ακίρα Κουροσάβα γεννήθηκε στις 23 Μαρτίου του 1910 στην περιοχή Ομόρι του Τόκιο. Τελευταίο των οκτώ παιδιών του Ισαμού (Isamu) και της Σίμα (Shima) Κουροσάβα. Ο ίδιος αρχικά ήθελε να γίνει ζωγράφος, αλλά δεν έγινε δεκτός στην Ακαδημία Τεχνών.

 

Το 1936 γίνεται βοηθός του σκηνοθέτη Γιαμαμότο Κατζίρο (Yamamoto Kajirô), που δούλευε σε μια γιαπωνέζικη εταιρεία παραγωγής ταινιών κι εκεί γυρίζει το πρώτο του φιλμ: "Σουγκάτα Σανσίρο" (Sugata Sanshiirô - 1943), μια διασκεδαστική ταινία για την ιστορία του τζούντο.

 

Στα χρόνια που θα ακολουθήσουν, ο Κουροσάβα παράγει ταινίες πιο απλές κι εμπορικές, όπως οι ταινίες του Σουγκάτα Σανσίρο (1945), οι οποίες γεννιούνται υπό τον έλεγχο της στρατιωτικής κυβέρνησης της Ιαπωνίας, που λογοκρίνει αυστηρά ολόκληρη την πνευματική δημιουργία της εποχής και ευνοεί κυρίως την παραγωγή λογοτεχνικών και κινηματογραφικών έργων με πατριωτικό περιεχόμενο.

 

Το πρώτο φιλμ που γύρισε μετά τον πόλεμο, "Δεν λυπόμαστε την νεολαία μας" (1946), είχε σαν θέμα την ιστορία της Ιαπωνίας από την δεκαετία του '30 ως το 1946. Η ταινία βασιζόταν στην "πτώση του Τακικάβα", που έλαβε χώρο το 1933 όταν ένας καθηγητής αναγκάσθηκε από την κυβέρνηση να παραιτηθεί εξ αιτίας των πολιτικών απόψεών του.

 

Τα επόμενα χρόνια ο Κουροσάβα γύρισε το αριστούργημα "Ο μεθυσμένος άγγελος" (1948) και την ταινία που του επέφερε διεθνή εκτίμηση και τον έκανε γνωστό στην Ευρώπη. Ο λόγος βέβαια για το "Ρασομόν" του 1950, στο οποίο απονεμήθηκε ο "Χρυσός Λέων" στο κινηματογραφικό Φεστιβάλ της Βενετίας του 1951. Η ταινία πραγματεύεται το θέμα της αλήθειας, της ανάμνησης και της πραγματικότητας. Σπουδαίες επίσης ταινίες του Κουροσάβα είναι οι: Ο θρόνος του αίματος (1957), "Επτά Σαμουράι" (1954), "Όνειρα" (1990), "Γιοτζίμπο" (1961), "Ραψωδία τον Αύγουστο" (1991), "Καγκεμούσα" (1980), Ραν (1985)κ.α.

 

«Από την εποχή του ερχομού του ομιλούντος κινηματογράφου στις αρχές της δεκαετίας του ‘30, ένιωσα ότι είχαμε βάλει στο περιθώριο και ξεχάσει όλα αυτά που ήταν υπέροχα στις παλιές βωβές ταινίες. Με ενοχλούσε ακατάπαυτα η συνειδητοποίηση της αισθητικής απώλειας. Ένιωθα την ανάγκη να επιστρέψω στις πηγές του κινηματογράφου για να ξαναβρώ την ιδιαίτερη αυτή ομορφιά. Έπρεπε να επιστρέψω στο παρελθόν. Συγκεκριμένα, πίστευα ότι υπήρχε κάτι που μπορούσα να μάθω από το πνεύμα που χαρακτήριζε τη Γαλλική αβανγκάρντ της δεκαετίας του ‘20.» Ακίρα Κουροσάβα.

 

Από το tvxs.

ΤΟ ΤΣΑΡΟΥΧΙ ΤΟΥ ΟΜΠΑΜΑ...